Merkeziyetsiz Risk Sermayederciliği

Bu yazımızda merkeziyetsiz risk sermayederciliği nden bahsedeceğiz (Decentralized Venture Capital). Merkeziyetsiz risk sermayedercilik yatırımcılık modelini ilerde çokça duyacağız, o zaman gelin şimdiden ne olduklarına bir göz atalım. Bir önceki Yatırım DAO’ları hakkındaki yazımızı okumadıysanız, bu yazıya devam etmeden önce okunumanızı tavsiye ederim. Yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.  Yazımıza katkılarından dolayı Sayın Can Kocagil’e teşekkür ederiz.

Bir Merkezi Olmayan Otonom Organizasyon (DAO), blok zincirindeki yazılım kuralları tarafından yönetilen bir organizasyondur. En genel anlamda, bir DAO, üçüncü bir tarafa ihtiyaç duymadan herkesin para, hizmet veya mal alışverişinde bulunmasına izin veren bir akıllı sözleşmeler koleksiyonudur. Şeffaflık, ölçeklenebilirlik, verimlilik, güvenlik ve gizlilik, DAO’ların en temel özelliklerinden sadece birkaçıdır. 

Merkezi olmayan bir DAO’nun birçok kullanımı vardır; aracıların katılımı olmadan yatırım, proje yönetimi, hayırseverlik, bağış toplama, ödünç alma ve NFT satın alma DAO’nun kullanımlarından sadece birkaçıdır. Örneğin, bir DAO dünyadaki herhangi bir kişiden bağış alabilir ve üyeleri paranın nasıl harcanacağına karar verebilir. Bu yazımızda DAO’ların risk sermaye sektöründeki kullanım alanına değineceğiz. 

Merkeziyetsiz Risk Sermayederciliği

Kısaca özetlemek gerekirse, merkeziyetsiz risk sermayederciliği kolektif bir banka hesabına ve kolektif bir şekilde sahip olmaya benziyor. Yatırımcıların alım güçlerini bir DAO (Merkeziyetsiz Otonom Kuruluş) mekanizması ile birleştirip, normalde bireysel şekilde ulaşamayacakları varlıkların alıp satılabilmesini sağlayan bir organizasyon modelidir.

Örneğin, OpenPad DAO platformu üzerinden, 10 tane yatırımcı alım güçlerini birleştirip, sanki bir rezerv ya da hazine gibi kripto varlık hesabı oluşturur. Oluşturulmuş kolektif varlık hesabının sahibi, varlıklarını oraya kilitleyen insanlardır. Bu hazine ile neye sermaye yatırımı yapacaklarına karar verirler, ve karar bir uzlaşmadan geçerse yatırım yapılır.

DAO uzlaşmaları genellikle off- (Blockchain’de olmayan) ya da on-chain (Blockchain’de kayıtlı olan) oylama mekanizması ile yürütülmektedir. Platformun kurucuları ya da kullanıcıları, oylama mekanizmasının nasıl olacağına karar verirler. Örneğin, “en çok oyu alan kazanır” ve “80% EVET” modeli şuanki DAO kültüründe en yaygın oylama modelleridir.

Fakat oylama teorisi (voting theory), bahsedilen modellerden çok daha gelişmiş bir disiplindir ve ilerleyen dönemlerde daha adil ve verimli oylama modelleri olduğunu göreceğiz. Örneğin, Vitalik Buterin’in de bir zamanlar üzerinde çalıştığı “Quadratic Voting” gibi mekanizmalar daha da popüler olmaya başlayacaktır. Aynı zamanda, sahibiyet ve koordinasyon genellikle platformların bir yönetim tokeni ya bir NFT koleksiyonu çıkararak yürütülür.

Merkeziyetsiz Risk Sermayederciliği

Bir Merkeziyetsiz Risk Sermayederciliği Simulasyonu

Mesela, bir BoredApe Yatch Club NFT’si almak istiyorsunuz, ve kişisel sermayeniz yetmiyor. Bir Yatırım DAO’suna katılıp, BAYC NFT’sini almak istediğine dair bir öneri formu doldurursunuz, sonra eğer öneriniz insanlar tarafından oylanmaya değer görülürse (bunun için ayrı de oylama yapılabiliniyor) oylama başlar.

Oylama sonucunda eğer “evet” kararı gelirse, oluşturduğunuz sermaye yeterli ise satın alım işlemi yapılır, değilse fon toplanma sürecine girilir. Artık, kolektif bir şekilde bir BAYC NFT sahibisiniz. Sonrasında, diyelim ki belli bir kar marjina geldiniz, ve karı realize etmek istiyorsunuz. Burda satış modelleri platformdan platforma değişse bile genellikle kullanılan model şu şekildedir. Varlığın satışı için tekrar bir oylama süreci başlar, ve kolektif satış kararı gelir ise, kar realize edilir. Peki paydaşlar nasıl bölüşür? Bu da ucu açık bir soru olmakla beraber, genellikle DAO’lar şu şekilde ilerlemektedir. Kim ilk başta ne kadar katkıda bulunda ise o oranda kari realize eder.

Örnek vermek gerekirse, 5 kişi ($150, $200, $100, $300, $500) bin sermayede bulunulmuş olsun. Eğer siz de örneğin, 300,000’lik sermaye veren kişi iseniz, kar oranınız 300/(150 + 200 + 100 + 300 + 500) = 0.24 oluyor.

Yani total kar 1,000,000 (alış $1.25M, satış $2.25M diyelim örneğin) ise, 0.24 * $1,000,00 = $240,000 karınız oluyor. Arada gas feelerin de olduğunu unutmayalım tabi ki, rakamlar kulağa kolay gelsin diye fee’leri eklemedik. 

Son Cümleler

DAO bazlı yatırımlar, blockchain ve finansın yeni ve gelişmekte olan bir alanıdır ve birçok riskle birlikte gelir. Düzenleyiciler ve finansal piyasalarla ilişkili risklere ek olarak, teknoloji altyapısından kaynaklanabilecek riskler, yatırım DAO’larının geleceği için büyük önem taşımaktadır bu sebepten dolayı yatırım DAO’larını kullanırken kullanıcılar çok dikkatli olmalıdır. Yatırım DAO’ları, önümüzdeki yıllarda daha fazla örneğini göreceğimiz gelecekteki kripto ekonomisinin önemli bir parçasıdır.

Comments are closed.