DAO Nedir ve Nasıl Çalışır?

Bu yazımızda DAO (Decentralized Autonomous Organization – Merkeziyetsiz Otonom Kuruluş) nedir, ve nasıl çalışır gibi konulara değineceğiz. Yazımıza katkılarından dolayı Sayın Can Kocagil’e teşekkür ederiz.

Merkeziyetsiz Otonom Organizasyon (DAO), bir blok zincirinde yazılım kuralları tarafından yönetilen bir organizasyondur. En genel anlamda, bir DAO, insanların üçüncü bir tarafa ihtiyaç duymadan para, hizmet veya mülk alışverişinde bulunmalarını sağlayan bir dizi akıllı sözleşmedir.

Şeffaflık, hesap verebilirlik, bütünlük, ölçeklenebilirlik, maliyet etkinliği, güvenlik ve gizlilik, blok zinciri teknolojisinin avantajlarından sadece birkaçıdır. Bu avantajlar, birçok kurumun veya topluluğun organizasyonel yapılanmaya yönelik merkezi olmayan bir yaklaşımı benimsemesinin sebeplerinden biridir.

DAO merkezi bir liderliği olmayan üyelere ait bir topluluktur. Şeffaf bir bilgisayar programı olarak kodlanmış, organizasyon üyeleri tarafından kontrol edilen ve merkezi bir otoriteden etkilenmeyen kurallarla temsil edilir. Kararlar, bir blok zincirinde uygulanan bir dizi yasa tarafından yönetilen bu ekosistemde aşağıdan yukarıya doğru verilir.

DAO’ların merkezi bir yetkilisi yoktur, bu nedenle herhangi bir üye kuruluşun geleceği hakkında yeni teklifler sunabilir ve üyeler bu tekliflere oy vermekte özgürdür.

DAO’lar Nasıl Çalışır?

DAO’lar, kendi üyelerine kolektif bir şekilde ait ve onlar tarafından yönetilen yerel internet organizasyonlarıdır. Yalnızca üyelerinin erişebileceği yerleşik havuzları vardır; DAO üyeleri, belirli bir süre boyunca organizasyonu etkileyen kararlara almak için oy verir.

Bir dizi koşul yerine getirildiğinde otomatik olarak çalışan kod parçaları olan akıllı sözleşmeler, DAO’lar tarafından ekonomisini ve yönetimi organize etmek kullanılır. Bu akıllı sözleşmeler, DAO’nun düzenlemelerini oluşturur. DAO’ya katılan sahipler, DAO’yu yöneten akıllı sözleşmenin koşullarına uymak zorundadırlar.

Bir DAO’nun token veya NFT’sine sahip olan bireyler, oy haklarına ve kuruluşun işleyişini etkileme fırsatına sahip olurlar. Yani token ya da NFT yatırımları nedeniyle, yeni yönetişim teklifleri üzerinde karar verme veya oluşturma hakkına sahiptirler.

Şirket Yapıları ve DAO

Para ve sermaye içeren bir işe başlamak, muhatap olduğunuz kişilere yüksek düzeyde güven duymayı gerektirir. İnternette hiç iletişim kurmadığınız birine güvenmek zordur. DAO yönetiminde başka kimseye güvenmek zorunda değilsiniz; güvenmeniz gereken tek şey, görünür ve doğrulanabilir olan DAO’nun kodudur. Bu, uluslararası işbirliği ve koordinasyon için yeni olanaklar getiriyor.

Bir DAO Nasıl Oluşturulur?

Bir DAO oluşturmanın üç temel adımı vardır. Bu adımlar tamamlandıktan sonra DAO var olmaya ve tam olarak çalışır durumda olmaya başlayabilir.

  • Akıllı Sözleşmenin Oluşturulması – İlk adım, DAO’ya güç sağlayacak kod/akıllı sözleşmenin oluşturulmasını içerir. DAO’nun akıllı sözleşmesini tasarlamak için geliştiricilerin işbirliği yapması gerekir. Bu sözleşmelerin belirlediği kuralları ancak DAO oluştuktan sonra yönetişim sistemi aracılığıyla değiştirebilirler. Sonuç olarak, temel hususların gözden kaçırılmadığından emin olmak için sözleşmeleri kapsamlı bir şekilde test edilmelidir.
  • Projenin Finansmanı – Akıllı sözleşmelerin oluşturulmasının ardından, DAO, proje için finansman sağlamanın yanı sıra yönetişim kriterleri için bir yöntem seçmelidir. Tokenlar, sermaye oluşturmak için sıklıkla satılır ve bu tokenlar, sahiplerine teklif verme ve DAO karar alma sürecine katılma hakkı verir.
  • DAO’nun Uygulanması – İlk iki aşama başarıyla tamamlandıktan sonra DAO, blok zincirinde başlatılmalıdır. Bu noktadan itibaren, paydaşlar, token ve ya NFT sahipleri, kuruluşun geleceğine karar vermekten sorumludur. Projenin kurucuları/geliştiricileri, diğer paydaşlardan daha fazla etkiye sahip değildir.

DAO’nun Yönetimi

Oy hakkı sunan tokenlar veya NFT’ler, DAO’yu yönetmek için kullanılır. Bir kripto para cüzdanında bu yönetişim tokenlarına sahip olduğunu onaylayan kişiler bir DAO’ya katılabilir ve üyelik takas edilebilir.

DAO yönetimi, blok zinciri kullanan üyeler tarafından oylanan bir dizi teklif aracılığıyla gerçekleştirilir. Daha fazla yönetişim tokenına sahip olmak, genellikle daha fazla oylama gücüne sahip olmakla ilişkilidir. Üyelerin bir DAO’nun kurumsal hedeflerine katkıları zaman zaman kaydedilebilir ve dahili olarak ödüllendirilebilir.

Özet olarak, DAO kendisini NFT’ler veya tokenlar kullanarak koordine eder. Bu yapılar nihayetinde sahiplerine oy verme gücü sağlar.

DAO’lar Nasıl Korunur?

Bir DAO sistemi çalışmaya başladığından itibaren, merkezi sistemlerde kolaylıkla düzeltilebilinecek yazılım hataları, bir merkeziyetsiz kuruluş olan DAO’da çok daha zordur. DAO’daki düzeltmeler için yeni bir kod ve tüm varlıkların yeniden konumlandırılması için bir anlaşma gerekir.

İlk kodda bir güvenlik açığı bulunsa bile, çoğunluk kabul etmedikçe düzeltilemez. Bilgisayar korsanları, oylama işlemi devam ederken koddaki bir kusurdan yararlanabilir. Bu tehlike nedeniyle, bir DAO’ya güç sağlayan akıllı sözleşme, yayınlanmadan önce genellikle sıkı bir şekilde test edilir. DAO oylama modelleri, özellikle oylama gücü sahip olunan token sayısına bağlıysa, darbeler veya düşmanca devralmalarla alt üst olabilir. 2022’de Build Finance DAO, bir kişinin bir oyu onaylatmak için yeterli token biriktirmesi sebebiyle bir darbenin kurbanı oldu. Suçlu daha sonra kendilerine DAO’nun tam kontrolünü vermek için oy kullandı ve ardından bu yetkiyi DAO’nun tüm fonlarını boşaltmak için kullandı.

Dao

DAO’lar Nasıl Kullanılır?

DAO’lar normal şirketlere göre daha demokratik bir yapıya sahiptir. Bir DAO’da yapılacak herhangi bir değişiklik, tek bir tarafça (şirketin yapısına bağlı olarak) kabul edilmek yerine tüm üyeler tarafından oylanmalıdır.

DAO’lar şimdiye kadar, aracıların katılımı olmaksızın yatırım yapmak, bir proje yürütmek, hayır kurumu, bağış toplamak, ödünç almak ve NFT satın almak dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle kullanılmıştır. Örneğin, bir DAO dünyadaki herhangi birinden bağış alabilir ve üyeleri paranın nasıl harcanacağını seçebilir.

Merkezi Olmayan Otonom Organizasyonlar (DAO’lar) kusursuz değildir. Tabi ki, DAO’lar devam eden yasal, güvenlik ve yapısal sorunlar nedeniyle çok eleştiri çeken nispeten yeni bir teknolojidir.

DAO Hakkında Son Sözler

Sonuç olarak, DAO’lar blok zinciri alanının yeni ve gelişmekte olan bir alanıdır. Birçok şirket, şirketlerin yönetilme biçiminde devrim yaratma potansiyeli nedeniyle bu konsepti öğrenmek, ve nasıl kullanılabileceğini keşfetmek istiyor. Önümüzdeki günlerde, günlük hayatlarımız da dahil olmak üzere birçok DAO kuruluşu göreceğiz. 10 yıl sonra bugün, 9-5 hayatınızdan çıkıp, sadece bir DAO’da çalışıyor olabilirsiniz. Örneklerini ilerleyen dönemlerde hepberaber göreceğiz.

Launchpad Nevir ve Örneklerini öğrenmek için buraya tıklayınız.

Comments are closed.