Türev Ürünleri Nelerdir ?

Çoğu yatırımcı yatırım yaparken farklı araçlardan yararlanmak istiyor. Yatırımların değerlendirilebileceği araçlardan biri de Türev Ürünleri ismiyle karşımıza çıkar. Türev ürünleri spot piyasa ürünleri baz alınarak geliştirilmiştir.Türev ürünlerinin türetildiği finansal ürünlere dayanak varlık denmektedir. Türev ürünleri tezgahüstü ve organize piyasalarda işlem görmektedir. Organize piyasalar, hukuki düzenlemelerin olduğu ve satandart türev ürünlerinin satıldığı piyasalardır. Türkiye’de organize piyasalara örnek olarak VİOP(Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası) örnek verilebilir.

Türkiye’de Vadeli İşlem Piyasası(VİOP)

Türkiye’de türev araçlar organize piyasası Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası(VOB) adı altında 4 Şubat 2005 tarihinde kurulmuştur. Borsa İstanbul Vadeli İşlem  ve Opsiyon Piysası ise (VİOP) 21 Aralık 2012 tarihinde kurulmuştur. 2013 yılında ise VOB-VİOP birleşmiştir ve Türkiyedeki tüm vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri VİOP çatısı altında toplanmıştır.

Şimdi gelin hep beraber kısaca Türev Ürünlerini tanıyalım.

Forward (Alivre) Sözleşmeleri:

Bir dayanak varlığın ileri ki bir tarihte, önceden belirlenmiş bir fiyattan alınıp satılmasını sağlayan sözleşmedir. Satıcı taraf, dayanak varlığı önceden belirlenmiş fiyattan satar, alıcı taraf ise vadede ücreti ödeyerek dayanak varlığı alır. Taraflardan birinin anlaşma koşullarını yerine getirmeme ihtimali mevcuttur. Forward sözleşmelerini genellikle kurumsal büyük firmalar arasında gerçekleşir ve tezgahüstü piyasalarda işlem görmektedir.

Futures Sözleşmeleri:

Bir dayanak varlığın ileri ki bir tarihte, önceden belirlenmiş bir fiyattan alınıp satılmasını sağlayan sözleşmedir. Futures Sözleşmeleri organize piyasalarda işlem görmektedir. Organize piyasalarda işlem gördüğü için alıcı ve satıcının hesapları borsa yönetimi tarafından izlenebilmektedir. Bunun yanında teminatlandırma sistemi vardır ve bu sistemde borsa yönetimi tarafından izlenebilmektedir. Teminatlandırma sistemi sayesinde taraflardan birinin borcunu ödeyememe (Temerrüt) ihtimali yoktur. Forward sözleşmelerinden bir farkı daha, kontratlarını piyasa koşullarına uygun şekilde vade sonunu beklemeden kapatabilirler. Temerrüt riski olmaması sebebiyle bireysel yatırımcılarda bu ürünlerden yararlanabilirler.

Swap Anlaşmaları:

İki tarafın belirli bir dönemde gerçekleşecek olan nakit akışlarının belirli koşullar çerçevesinde el değiştirmesi suretiyle oluşturduğu türev ürünleridir. Aynı para birimi üzerinden yapılan Swap anlaşmaları faiz swabı, farklı para birimleri üzerinden yapılan Swap anlaşmaları döviz swabı olarak adlandırılır. Genellikle küçük bireysel yatırımcılar bu ürünlerden yararlanamazlar ve iki özel kurum arasında yapılır. İşlem hacmi olarak da türev ürünleri arasındaki en büyük paya sahiptir.

Opsiyon Anlaşmaları:

İleri vadeli bir dayanak varlığı, belirli bir dönem sonunda, baştan belirlenmiş bir fiyattan alma veya satma hakkı vere anlaşmalardır. Forward ve futures anlaşmalarından temel farkı vade geldiğinde alma ya da satma zorunluluğu yoktur. Opsiyonu alan tarafa satan tarafa opsiyon primini (opsiyon fiyatını) ödemek zorundadır. Opsiyon sözleşmeleri hem tezgahüstü hem de organize piyasalarda işlem görmektedir.

 

Yukarıda sizlere özet olarak türev ürünlerini tanıtmaya çalıştım.

Takıldığınız veya sormak istediğiniz bir kısım olursa lütfen çekinmeyin.

Bir önceki yazımı okumak için; https://www.bullekon.com/yatirim-nasil-yapilir/

Daha fazlası için; https://www.instagram.com/bullekon/?hl=tr ve https://www.instagram.com/butceci/?hl=tr

 

Comments are closed.